Home arrow Literatuur arrow Het geloof op de proef gesteld
Het geloof op de proef gesteld Afdrukken
dinsdag 02 oktober 2007
Brief aan een christelijke natie Niet lang na 'Van God los' is nu ook 'Brief aan een christelijke natie' van Sam Harris in vertaling verschenen. Een stevig geformuleerde en degelijk onderbouwde klacht aan het adres van miljoenen Amerikaanse christenen. "Sam Harris verkoopt geen flauwekul. Hij spreekt zijn christelijke lezers aan met 'u', en hij doet 'u' de eer aan uw overtuigingen serieus te nemen", schrijft Richard Dawkins (auteur van de wereldwijde bestseller 'God als misvatting') in het voorwoord. "Ik daag u uit dit boek te lezen."
Het feit dat gelovigen overal ter wereld naar de apocalyps uitzien als een glorieus moment omdat Christus dan op aarde terugkeert, beschouwt Harris als alarmerend. In zo'n tachtig pagina's laat Harris zien dat religieuze dogma's voedsel geven aan irrationele angsten, en kennis en wetenschap in de weg staan. Geloof vertroebelt en vergiftigt de geest en zet aan tot geweld. We zijn beter af zonder God en geloof.

Christenen: ze zijn immoreel
Naast enkele klassieke twistpunten als bijvoorbeeld creationisme en intelligent design versus evolutie, gaat Harris vooral in op moraliteit. Harris: "Eén van de verderfelijkste gevolgen van religie is de neiging om de moraal los te maken van de werkelijkheid van het lijden van mens en dier. Door toedoen van religie beelden mensen zich in dat hun zorgen moreel zijn wanneer dit niet zo is - dat wil zeggen, wanneer die zorgen niets te maken hebben met lijden of het verlichten daarvan. Sterker nog, door toedoen van religie beelden mensen zich in dat hun zorgen moreel zijn wanneer ze juist buitengewoon immoreel zijn - dat wil zeggen, wanneer het hameren op die zorgen onnodig en ontstellend leed berokkent aan onschuldige mensen. Dit verklaart waarom christenen zoals u meer 'morele' energie steken in het verzet tegen abortus dan in het bestrijden van volkerenmoord. Het verklaart waarom u zich meer zorgen maakt over menselijke embryo's dan over de levens die op den duur gered kunnen worden door onderzoek aan stamcellen. En het verklaart waarom u kunt preken tegen het gebruik van condooms in Afrika ten zuiden van de Sahara, terwijl daar elk jaar miljoenen mensen sterven aan aids."

Christenen: ze gaan over lijken
In de ogen van Harris maken christenen fundamenteel verkeerde keuzes, bijvoorbeeld tegen het leven, terwijl ze vaak het tegenovergestelde beweren. Hij werkt dit uit aan de hand van meerdere voorbeelden. Zo is meer dan de helft van de Amerikaanse bevolking besmet met het seksueel overdraagbare HPV-virus. Door dit virus sterven in de VS jaarlijks bijna 50.000 vrouwen aan baarmoederhalskanker, wereldwijd meer dan tweehonderdduizend. Inmiddels is er een vaccin beschikbaar. Desondanks hebben conservatieve christenen in de Amerikaanse regering zich verzet tegen een vaccinatieprogramma, met als reden dat HPV een waardevolle belemmering is voor seks voor het huwelijk. Harris: "Deze vrome mannen en vrouwen willen dat baarmoederhalskanker blijft bestaan als motief voor onthouding, hoewel hiermee elk jaar het leven van duizenden vrouwen wordt opgeofferd."

Christenen: het zijn simpele zielen  
"U gelooft dat het christendom een ongeëvenaarde bron van menselijke goedheid is. U gelooft dat Jezus deugden als liefde, barmhartigheid en onzelfzuchtigheid beter heeft onderwezen dan welke andere leraar ook die ooit geleefd heeft. U gelooft dat de Bijbel het diepzinnigste boek is dat ooit werd geschreven en dat de inhoud de tand des tijds zo goed heeft doorstaan dat het wel door God geschreven moet zijn. Al deze dingen zijn onwaar. (...) Het idee dat de Bijbel een volmaakte wegwijzer is voor de moraal, is eenvoudigweg verbijsterend, de inhoud van het boek in aanmerking genomen. Toegegeven, Gods advies aan ouders is ongecompliceerd: als kinderen zich niet gedragen, moeten wij ze stokslagen geven (Spreuken 13:24, 20:30 en 23:13-14). Als ze zo schaamteloos zijn ons van repliek te dienen, moeten we ze ter dood brengen (Exodus 21:15, Leviticus 20:9, Deuteronomium 21:18-21, Marcus 7:9-13 en Matteüs 15:4-7). We moeten mensen ook ter dood brengen wegens ketterij, echtbreuk, homoseksualiteit, werken op de sabbat, het vereren van afgodsbeelden, het beoefenen van toverkunst en een grote verscheidenheid aan andere ingebeelde misdrijven."

De tien geboden: rotzooi
Sam Harris geeft christenen er flink van langs door ze met hun 'eigen' bijbelteksten stevig om de oren te slaan. Andere auteurs, zoals Maarten 't Hart, zijn Harris daarin al voorgegaan. Harris formuleert zijn kritiek net iets steviger en zwartgalliger, voor humor a la 't Hart is geen plaats. Harris kent geen genade. Net als 't Hart voor hem laat hij niets heel van het idee dat de tien geboden een ijkpunt voor moraal en ethiek zouden zijn, zoals christenen graag geneigd zijn te geloven.
Harris constateert dat de almachtige hier toch ernstig gefaald heeft: "(...) Onze eerbied voor deze geboden is niet toevallig. Per slot van rekening is dit de enige passage in de Bijbel met een zo diepe betekenis dat de schepper van het heelal de behoefte voelde deze eigenhandig op te schrijven – in steen nog wel. Je zou dan ook verwachten dat dit de indrukwekkendste regels zijn die ooit werden geschreven, over welk onderwerp dan ook, in welke taal dan ook. Hier komen ze. Hou u vast...

1. Vereer naast mij geen andere goden.
2. Maak geen godenbeelden.
3. Misbruik de naam van de Heer, uw God, niet.
4. Houd de sabbat in ere, het is een heilige dag.
5. Toon eerbied voor uw vader en uw moeder.
6. Pleeg geen moord.
7. Pleeg geen overspel.
8. Steel niet.
9. Leg over een ander geen vals getuigenis af.
10. Zet uw zinnen niet op het huis van een ander, en evenmin op zijn vrouw, op zijn slaaf, zijn slavin, zijn rund of zijn ezel, of wat hem ook maar toebehoort.

De eerste vier van deze bevelen hebben volstrekt niets te maken met moraal. Zoals ze hier geformuleerd zijn, verbieden ze het uitoefenen van elk niet-joods-christelijk geloof (zoals het hindoeïsme), de meeste religieuze kunst, uitingen als 'godverdomme!' en alle vormen van gewoon werk op de sabbat – en dit alles op straffe van de dood. Je kunt je toch wel afvragen hoe essentieel deze voorschriften zijn voor de instandhouding van de beschaving.
De geboden 5 tot en met 9 gaan inderdaad over de moraal, al is het twijfelachtig hoeveel mensen ooit eerbied toonden voor hun ouders of zich onthielden van het plegen van moord, echtbreuk, diefstal of een vals getuigenis vanwege deze geboden. Aansporingen van deze aard zijn te vinden in vrijwel elke cultuur die we uit geschreven bronnen kennen. De presentatie ervan in de Bijbel is niet extra overtuigend. Er zijn voor de hand liggende biologische redenen waarom mensen geneigd zijn eerbied te tonen voor hun ouders en een lage dunk te hebben van moordenaars, echtbrekers, dieven en leugenaars. (...) En wat te denken van het feit dat de schepper van ons heelal bij het afronden van zijn traktaat geen dringender en duurzamer menselijke zorgen kon bedenken dan de begeerte naar andermans slaven en vee?"

God: een immorele prutser
Kortom, God heeft een wanprestatie geleverd. Sterker: God is immoreel omdat hij regels stelt voor het bezit van slaven in plaats van slavernij onvoorwaardelijk te veroordelen. Wie tegen beter weten in de tien geboden nog altijd hoog houdt als moreel richtsnoer, en je zult die sukkels de kost moeten geven, mag op die houding worden aangesproken.
Harris doet dat als volgt: “Als u meent dat het onmogelijk zou zijn de tien geboden als formulering van de moraal te verbeteren, bent u het aan uzelf verplicht ook een paar andere heilige boeken te lezen. Ook nu weer hoeven we niet verder te zoeken dan de 'jainisten': Mahavira, de grondlegger van het jainisme, overtrof de moraal van de Bijbel in één enkele zin: 'Verwond, misbruik, onderdruk, knecht, beledig, treiter, martel of dood geen enkel schepsel of levend wezen.' Stel u voor hoe anders onze wereld eruit zou zien wanneer dit als centraal voorschrift in de Bijbel zou staan. Christenen hebben eeuwenlang mensen misbruikt, onderdrukt, geknecht, beledigd, getreiterd, gemarteld en gedood in de naam van God, op grond van een theologische verdedigbare interpretatie van de Bijbel. Het is onmogelijk om je zo te gedragen als je de principes van het jainisme aanhangt. Hoe kunt u staande houden dat de Bijbel de duidelijkste formulering van de moraal verschaft die de wereld ooit heeft gekend?"

Brief aan een christelijke natie, Sam Harris, De Arbeiderspers, 2007, ISBN 978 90 295 6567 7.



  Reacties (9)
1. Geschreven door Johan de Jong, op 31-10-2007 07:19
Als Sam Harris, de tien geboden op zich laat inwerken zonder het uitelkaar te halen en te proberen om het te draaien als iets immoreel en prutswerk, zouden de lezers van zijn boek het pas echt begrijpen. 
Als je nu een God dient en niet elke keer een ander ideaal achter na loopt, dan zul je zien dat je houding ten opzichte van anderen ook milder wordt. 
Wat Mahavira schrijft is onzin, hij beschrijft wat de mens zonder God of gebod zou doen, dit heeft niets godsdienst te maken. 
De mens zonder regels maakt er een puinhoop van, dus enige regels en voorschriften maakt het leven duidelijker.
2. Geschreven door John, op 01-11-2007 06:02
@Johan 
Ik ben het hier pertinent niet met je eens. Een afgod of een god dienen is absurd (ik doe dus ook niet mee aan het gekunstelde onderscheid tussen afgoden en goden, het is een pot nat, maar dit terzijde): goden bestaan niet, mensen wel. Ik richt mij dus op de mens terwijl jij eigenlijk nog altijd om het gouden kalf danst. 
Op elk van de tien geboden is wel wat af te dingen (lees 't Hart of zoek op deze site even op 'Carlin' en beluister zijn kritiek). Het duidelijkst is dat natuurlijk bij het tiende gebod dat impliciet slavernij goedkeurt. Schande! God heeft daarmee al direct afgedaan als moreel en ethisch ijkpunt: je krijgt van God de doodstraf als je op de sabbath hout sprokkelt, de Bijbel staat vol met de krankzinnigste verboden, waar christenen zich massaal aan onttrekken, maar uitgerekend daar waar een punt gescoord had kunnen worden door slavernij te verbieden blijft God in gebreke. Daar gaat het veiligstellen van (respect voor het) individueel bezit voor. 
Je verdere betoog, over het milder worden van de mens als die God maar dient, wordt gelogenstraft door de feiten. Hoeveel onschuldig bloed is er niet vergoten in naam van God of Allah. Haat en onverdraagzaamheid jegens andersdenkenden, op religieuze leest geschoeid, dat is wat de geschiedenis ons laat zien. 
Het bestaan van enige regels is op zich niet verkeerd, daarin heb je gelijk, maar deze tien regels zijn werkelijk te dom voor woorden. Over nummer tien heb ik het al gehad. Nummer een tot en met vier hebben zelfs helemaal niets van doen met intermenselijke verhoudingen of de puinhoop die jij schetst. Nummer vijf tot en met negen zijn nogal open deuren. Overigens is Sam Harris in zijn terechte kritiek op de tien geboden geen pionier; een bijna eindeloze stoet van critici is hem daarin al voor gegaan. Ik noemde al Maarten 't Hart en George Carlin. 
En ik sluit me er van harte bij aan. Een beetje de slavernij toestaan zeg, het moet ook niet gekker worden!
3. Geschreven door Johan de Jong, op 03-11-2007 20:35
John, dat er rotzooi is en blijft hebben wij mensen gemaakt. 
Wij proberen het telkens wel weer op een goede mannier te doen, maar dat lukt niet, weet jij waar dat aan ligt. 
Of moeten we hier ook God de schuld van geven. 
dat jij de tien geboden niet representatief vind is jouw probleem. 
Er zijn in de nederlandse grondwet ook dingen die nergens op slaan, dat gaan we toch ook niet de verkeerde mensen de schuld geven? 
dat jij wijst naar Maarten 'tHart en george Carlin is jou goed recht, ik kan je ook wijzen op geschriften van Calvijn en op Breugel, Maar dat zal jou weer niets zeggen. 
Zo hebben wij bronnen die de ander niets zegt, is daarmee mijn ongelijk bewezen?
4. Geschreven door John, op 04-11-2007 22:51
@Johan 
Het is niet dat de tien geboden niet representatief zijn, de tien geboden zijn gewoon te dom voor woorden. 
Je gaat vreemd genoeg niet in op mijn argument dat het tiende gebod zoiets walgelijks als slavernij sanctioneert: 1. de tien geboden komen van God, 2. de almachtige staat dus slavernij toe, 3. dan deugt God niet. Zo, lul je daar maar eens uit! 
Een andere conclusie is m.i. niet mogelijk. In veel geciviliseerde landen zou God op grond van het tiende gebod terecht moeten staan wegens het sanctioneren van mensenhandel (want dat is slavernij immers). 
En ja, om een van je vragen te beantwoorden, religie geeft zoveel onverdraagzaamheid, en aanleiding tot allerlei vormen van geweld door mensen, daar mag God best voor een aanzienlijk deel voor verantwoordelijk worden gesteld. Moet je je als almachtige maar niet zo dubbelzinnig en onduidelijk uitdrukken, waardoor men de ergste misdaden met jouw woorden meent goed te kunnen praten, zoals slavernij en antisemitisme, om maar enkele voorbeelden te noemen.
5. Geschreven door Johan de Jong, op 08-11-2007 06:53
God staat slavernij toe, als je de Bijbel en niet alleen de tien geboden leest, wordt de verhouding tussen slaaf/knecht en meester duidelijker. 
Als je je houdt aan o.a. de tien geboden zie je dat de meester gebonden is aan een aantal regels en dat er met de slaaf niet zomaar onredelijkerwijs omgesprongen kan worden. 
Er wordt uitgegaan van een voor beide werkbare situatie.
6. Geschreven door John, op 11-11-2007 15:01
@Johan 
"Een voor beiden werkbare situatie?" Het lijkt mij dat de slaaf waarschijnlijk de enige zal zijn die echt werkt, toch?! 
Zoals ik al eerder schreef: de Almachtige staat slavernij toe en dus deugt de Almachtige niet. Exit de Almachtige, wat mij betreft. Een andere conclusie is m.i. niet mogelijk.
7. Geschreven door Johan de Jong, op 12-11-2007 11:00
Voor slaaf mag je ook knecht noemen. 
In die zin moet je het zien, dus niet de slaven zoals bij voorbeeld onder de Romeinen. 
EDr zullen best uitwassen zijn in deze situatie, maar daar hebben we het niet over.
8. Geschreven door John, op 25-11-2007 11:41
@Johan 
Een onjuiste voorstelling van zaken, het woord knecht in de vertaling van de Tien Geboden betekent gewoon slaaf; in de Griekse grondtekst wordt nl. verschil gemaakt tussen doulos (slaaf) en diakonos (dienstknecht). God keurt slavernij dus goed. Dat deugt niet, dat heeft nooit gedeugd, ergo: God deugt niet. 
Plak onderstaande link in je internetbrowser, dan zie je het zelf, al kun je er natuurlijk ook voor kiezen jezelf een rad voor de ogen te blijven draaien omdat je deze teleurstellende waarheid niet kunt verdragen, maar mij belazer je niet ;-): 
http://www.freewebs.com/deatheist/Artikelen/Slavernij_in_de_bijbel.htm
9. Geschreven door Gerrorist, op 25-09-2008 16:25
@Johan 
Wat ik zo vreemd vind aan al jouw commentaren is dat van alles wat er niet deugt op aarde god nooit de verantwoordelijke is. De mens heeft altijd schuld. Maar als god de mens gemaakt heeft dan heeft hij dat blijkbaar niet goed gedaan. Dat maakt hem verantwoordelijk. Als je iets koopt wat niet deugt dan is de fabrikant hier toch ook verantwoordelijk voor, of is bij jou het produkt zelf de schuldige ondanks dat het zijn eigen maker niet is?

Reageer
Wees aardig voor elkaar of je reactie wordt verwijderd!
Naam:
Reactie:

MathGuard security question, please solve:
B47         JTY      
3 5    Q      Q   294
F77   HN8   126      
  6    I      L   EDM
A8L         KJR      

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com
All right reserved

 
< Vorige   Volgende >
Advertisement
JoomlaWatch Stats 1.2.9 by Matej Koval